DASHAMIRESIA E KALIVACASVE

DASHAMIRESIA, ESHTE NDOSHTA TIPARI ME I QENESISHEM I BANOREVE TE KALIVACIT TE TEPELENES. kJO NUK ESHTE DUKURI E KOHEVE MODERNE, POR KA QENE DEN BABADEN. sHPREHJE KONKRETE ESHTE SOLIDARITETI MES BASHKEFSHATAREVE TANE. kY SHFAQET NE FORMA TE NDRYSHME DHE MERR THEKSE TE VECANTE NE DASMA E GEZIME. nE DASME , NUK FTOHEN TE MSARRIN PJESE TE GJITHE, PERVEC FAMILJAREVE, TE AFERMVE, MEHALLALINJVE DHE MIQVE. mEGJITHATE, NJE FORME KONKRETE E DASHAMIRESISE ESHTE DHE FAKTI: kUR DEGJON, KRISMEN E PUSHKES QE SINJALIZON NJE DASME , CDO KALIVACAS, KUDO QE TE NDODHET DHE PAVARESISHT NGA PUNA QE USHTRON , NE ATE CAST, MBAN FRYMEN, NGRE KOKEN LART DHE THOTE: ” mE TRASHEGIME DHE ME NJE DJALE”! KEMI TE BEJME ME NJE DASHAMIRESI TE PASTER, TE CILTER E PA PARAGJYKIME. pAS TE HENES TE PARE, PAS DASMES, GRATE E FSHATIT , BAZE FISI APO SI MEHALLE, DYNDEN NE SHTEPINE E DHENDRRIT, PER TE PARE NUSEN E PER TE URUAR TE ZORIN E SHTEPISE. bURRAT , GJITHASHTU, KUR JA KANE NGENE, , SIPAS FISIT , BEJNE TE NJEJTEN GJE. kUR MARRIN KAFENE NGA NUSJA E RE , SIPAS TRADITES, CDO NJERI , QOFTE BURRE APO GRUA, DETYRIMISHT , DAROVIT SININE , ME AQ SA E KA TE MUNDUR. kJO NUK ESHTE LEMOSHE, AS NJE DETYRIM ZAKONOR I DETYRUESHEM POR NJE DASHAMIRESI E MIREFILLTE.
sOLIDARITETI DHE DASHAMIRESIA KALIVACASE , ESHTE ME E DUKSHME NE RASTE FATKEQE. nE KETA RASTE NUK KA NEVOJE PER LAJMERIM E PER TE BERE LISTA TE FTUARISH. CDO NJERI I PERGJEGJSHEM , ME INICIATIVE , E NDJEN SI DOMOSDOSHMERI TI GJENDET PRANE TE ” HELMUARIT” DHE TE PERCJELLE FATKEQIN ( FATKEQEN). PERVEC PERCJELLJES, SIPAS TRADITES, , TE NESERMEN , OSE NE NJE DITE TE JUSTIFIKUAR , KALIVACASIT QE NE KOHE TE KOHES, KANE SHKUAR NE SHTEPINE E TE NDIERIT ( TE NDIERES) DHE KANE BERE NGUSHELLIM. kY ESHTE KUJDESI I NJEREZVE TE MIRE , NDAJ ATIJ QE KA PATUR NJE FATKEQESI. mUND TE THEM SE ESHTE SOLIDARITET , TJETER EMER NUK KA, KUR TJETRIT I JEP KURAJO DHE I PERSERIT TE KETE DURIM SE DUKURIA NE FJALE NUK KA NGJARE E NUK NGJAN PER HERE TE PARE , TEK AI. iNTERESANTE ESHTE , VAJTJA NE SHTEPINE E “TE HELMUARIT”, 4-5 E ME SHUME NJEREZ, NJEHERAZI, TE PRIRE NGA ME I MOSHUARI. sAPO ULEN NE SHILTE DHE HEDHIN NGA NJE PAKETE CIGARE, SI SHENJE E NGUSHELLIMIT, CDO NJERI THOTE:’ IA DHA DRURIT; DRURI U CA ; IA DHA GURIT; AI U SHKERMOQ; IA DHA NJERIUT ; AI E DUROI” ! bEHET FJALE PER DHIMBJEN QE PROVON NJERIU KUR NDAHET NGA TE DASHURIT E TIJNJE I ASAJ SHTEPIE. KETE FORMULE E PERSERITIN TE GJITHE, SI NE NJE PARADE DHE ASNJERI NUK MERZITET. cDO NJERI E PRANON , MBASI KJO FORMULE ESHTE E GJETUR DHE KA ARDHUR DERI TEK NE , MBASI KA RRUGETUAR GJATE. pARA SE TE NGRIHEN , BURRAT DHE GRATE QE KANE QENE PER NGUSHELLIM , PERSERITIN: ” QYC E LIGA”! A NUK ESHTE DASHAMIRESI, KJO SHPREHJE? UNE THEM : PO!

Dialog esnafesh

Dy esnafe; njeri bujk cilesor e tjetri coban i thekur po qanin hallet, ne nje dialog ” hidh e prit”. Te dy ishin te lodhur e te raskapitur prej dimtit te ashper te atij viti. I qanin hallet njeri-tjetrit duke nxjerre ne evidence veshtiresite qe kishin hasur , sipas zanatit qe kishin. Permbajtja e atij dialogu miqsh ishte kjo:
-Bujku: ” Une i ziu, hallemadhi, kembet mi griu ugari, mesin ma preu sqepari, qete mi hengri zagali; as mi pret coban vellai”!
-Cobani: ” A c’ke qejf o bujk dhe tine; ti mire e shkon dimerine, mbush fasule , plot kusine…”!
Dialogu eshte marre nga rrefimet e te moshuarve!

Disa Kalivacas qe kane punuar ne minieren e Selenices

Ali Pasho Nelaj; Azis Telha Azizaj;Azbi Manxhar Ramaj; Ganua e Mehmet Xhaferrit;Fejzo Qazim Muharremaj; Bilal Beshir Hysenaj; Mane Tafil Zenelaj; Novruz Selfo Zenelaj; Nasip Hysen Alidervishaj; Manxhar Azbi Ramaj; Sinan Hasan Ramaj; Tefik Bajram Isufaj; Hamit Zylfo Pashaj; Qerim Seit Haderaj; Shaban Azbi Bakaj; Xhemal Idriz Agaj; Zenel Shahin Hysaj; Dajlan Muharrem Nelaj; Selam Mane Zenelaj; Selman Resul Nelaj; Xhevit Malko Nelaj; Xheladin Resul Nelaj etj. etj.
Cilido mund te shtoje emrat e atyre qe di , mesiguri!

Dashuria kalivacase

Eshte nje fjale , elashte sa vete jeta. Diku e thene e ne shume raste e mermeritur . Nuk marr persiper te bej , as analize, as anatomi , as… por , si paradhenie kerkoj mirekuptimin e atyre , te cileve, edhe pse nuk u permendet emri, jane brenda ndodhise. Ne Kalivac , por jo vetem , ne kohe te ndryshme , dashuria eshte shfaqur ne forma te pershtatshme. Vete fjala dashuri , defton per nje ndjesi te brendshme, ne shumice te psashprehur. Dikur , mbizoteruese ishin martesat me mbleseri apo , sic thuhet ne Kalivac, me lajmes. Por dhe brenda lajmesise, nuk ishte cdo gje e shfaqur haptaz. Di raste kur nje nuse , e ardhur ne fshatin tone nga treva te tjera, nderhynte, fillimisht tek te sajet , per te prure prane, si kunate e me tej , nje vajze te sojit te saj. Ne raste te tjere, nje djale ne moshe per tu martuar, te cilit i kishte vajtur syri tek nje vajze, e veshtronte ate , dhe ajo e veshtronte , si me bisht te syrit dhe te dy , binin dakort te lidheshin , por pa fjale. Djali dergonte nje lajmes te besuar e te zotin , ne familjen e vajzes, e kerkonte dhe e merrte per nuse. Di dhe nje kenge te lashte , qe iu ben jehone rasteve te ngjashem:
“… Qasi shoke te kendojme ; do tu them nje histori;
Cme ka ngjare mua te ziut , me nje vajze , ne gjitoni;
Sa here kaloj andej; ajo del ne porte e rri…”
Kjo dashuri ” Platonike”, nuk mbetej me kaq. Raste te tille , ne Kalivac , ka patur shume dhe martesat mbi kete baze , kane qene jetegjata.
Ne kohet e sotme, situatat dhe lidhjet jane tjetersoj. Vajza e djem punojne se bashku, njihen nga afer dhe lidhen mbi baza te njohjes e te dashurise te ndersjellte; jetojne e plaken , se bashku. Vetem ne lidhjet mes perhapesve te diturise, mund te gjesh raste ideale te nje dashurie te cilter e jetegjate. Ju falenderoj , per mirekuptimin!

Lindjet, ne Kalivac te Tepelenes

Familjet me shume femije, ne fshatin tim jane paksuar e per kete nuk ndihem mire. Paksimi i lindjeve eshte shfaqje e rendjes pas rehatise e begatise. Ne vitet e fundit, vertet ka permireime , ne cilesine e jetes, por kjo ka thirrur ne skene plakjen e popullsise, i cili kercenon. Ne te shkuaren e larget por dhe ne ate te shekullit te fundit ciftet nga Kalivaci i Tepelenes kane sjelle ne jete shume femije dhe , per mendimin tim , nuk e kane patur keq. Mire benin , se shtonin rracen e te zgjuarve dhe te trimave me flete. Kjo praktike , me vlera jetike, ishte, ne nje fare menyre shprehje vepruese e dashurise brenda ciftit . Ajo shfaqej ne boten e jashtme edhe nepermjet lindjeve te shume femijeve. Mbasi ka mbyllur deren, per te kaluar naten, cdo cift e di vete raportin mes vedit.
Martesat, dikur lidheshin me ndermjetesine e lajmesit, shpesh, pa e njohur fare njeri-tjetrin, dy kandidatet per nje cift, por, dasma sillte jo vetem gezim , ne te dyja shtepite.Nusja e re, si rregull, integrohej ne familjen e re, me perjashtime te rralla, dhe kompaktesohej me burrin, duke u bere nje shpirt , ne dy trupa. Ndarjet , kane ndodhur ne te rralle dhe per shkaqe “thelbesore”.
Ne Kalivac te Tepelenes, disa familje , kane shenuar rekorde, lindjesh. Pa u rrekur te bej evidence, gje qe nuk eshte ne mundesite e mija, mund te pohoj, sakte sa vijon: Hamza Sheshua; Arif Qamili; Xhemal Haxhiu; Sulejman Bilaj; Azbi Bakua; Gani Dashua; Ali Xhelili; Mehmet Musai; Qemal Sherifi; Breshan Fejzua; Ahmet e Novruz Selfua; Mane Tafili; Sinan Zeneli; Sulo Beqiri; Kastriot Beqiri; Bajram Malua; Kamber Xhemali; Sadik Rrapua; Sherif Mahmurti; Kalo Qazua etj etj. kane qene familje me shume femije.
Ne kohet qe jetojme, disa familje ( qe , per fat te keq, nuk jane te pakta), kane sjelle ne jete 1 ose 2 femije. Sic duket, ata nisen nga mendimi i gabuar i kohes, sipas te cilit ; nje femije eshte pak dhe tre jane shume. Mendim i huajtur qe nuk na shkon. Kjo mendesi ka bere qe kombe te lashte e te fuqishem , jane plakur e i kercenon e nesermja. Disa thone: ” Nje po nje”! Mirepo njeshi nuk eshte larg zeros! Hajde zgjidhe kete ekuacion?
Jam kategorikisht kundra mendimit se lindja e shume femijeve ndjell fukarallek dhe se eshte ngushellim i te varferve. Kushtet aktuale jane te favorshme per mirerritjen dhe edukimin per se mbari te femijeve dhe mundesite jane pa kufi, prandaj them: ” Mos u trembni nga femijet e shumte , mbasi sejcili prej tyre ka fatin e vet” !

Muzika e cobanit nga Kalivaci

Burrat nga Kalivaci i Tepelenes, kane qene kryesisht blegtore por te shquar e te perkushtuar. Jeta baritore, ne inventarin e stanit nuk ka vetem bageti te imeta ( dhen e dhi) por , i pandare nga cobani ka qene balua, sharku apo guna, kerraba dhe veglat muzikore te tij.
Ne vetmine e tij, ne shoqeri me kafshet qe mbareshtonte , nje coban ” esnaf”, ne mot te ngrohte e bagetite kullosnin per qejfin e tyre, ulej , mbi nje kacube, me palice, xine, xane, merete, perralle etj. ose mbi nje gur dhe nxirrte fyellin, e i binte per shtate pale qejfe, melodise te preferuar , te cilen , zakonisht e ” kompozonte vete”. Ne kete menyre , ai shijonte natyren e bikur , ajrin e paster dhe gjene e gjalle qe vegjetonte perpara tij. Fyelli apo cylla e bariut , artikulonte avazet qe i pelqenin te zotit.
Ne shekullin e tetembedhjete, ne fshatin tim ka jetuar nje coban delesh , esnaf. Ai mbareshtonte nje tufe delesh, esnaferisht dhe ishte qejfli melodish , me fyell. Jehona e talentit te tij , i kishte kapercyer kufijte e treves e ishte bere e njohur edhe ne Dovlet. Mirepo , cobani yne, talentin e shpaloste vetem ne vetmi , nga droja dhe padalja e tij.
Nje dite, ne Kalivac ia behen , tagrambledhesit , te cilet kerkuan cobanin , per te degjuar melodi me fyell. E thirren e ai , la dhente , ne Gryka, e u paraqit , tek nepunesit e Dovletit.
Cobani yne, kishte hedhur kraheve llabanen, ne dore mbante kerraben e nen sqetull fyellin.
Kemi degjuar se i bie bukur fyellit , iu drejtua me i moshuari i nepunesve cobanit. Per qejfin tim , u pergjigj fshatari yne. Po bjeri dhe per ne , i tha nepunesi , se do te te paguajme me nje mexhite. Jo , nguli kembe cobani. Bjeri se do te te japim dy mexhite, tha nepunesi i shtetit. Thashe nje here jo, perseriti kokengjeshuri. Atehere ik, ne punen tende, tha tjetri , se ne per kete te kemi thirrur.
Iku cobani , por sapo mberriti tek shtepite e Muhos, u ul mbi nje gemushe e nisi ti binte fyellit , sic dinte ai. E degjuan dhe e shijuan melodine, shtetaret. I pari i tyre, bertiti: ” Ne e degjuam melodine , pa para, ia rrojte b… mexhites”! Cobani i zgjuar, u pergjigj, aty per aty: ” Edhe ju , ma rrojtet b… mua”!
Une mendoj se dolen barazim, po ju , si mendoni?

Nje pllake guri , ne vend te letres

( ngjarje e jetuar)
Ne kohen kur lundra e Kalivacit , e permendur ne shkrimet e tij dhe nga udhetari Pukevil, ne shekullin e nentembedhjete, menaxhohej nga kooperativiste, me dite pune, kryesia caktonte ne kete detyre njerez te drejte, te ndershem e besnike. Behej fjale per te luftuar korrupsionin, mbasi lundertari kishte te bente me vlera monetare , perdite dhe sa here hidheshin, nga njera ane ne tjetren, njerez apo kafshe. Kryesia e kooperatives, kishte vene nje tarife per kalivacasit dhe nje tjeter , me te madhe , per ata qe nuk ishin vendas.
Ne kohen kur funksiononte kooperativa bujqesore e fshatit , me emrin : ” Stalin”, lundertare ishin caktuar: Halim Beshir Hysenaj; Caush Nebi Caushaj; Xhemal Haxhi Nelaj etj. etj.
Nje here, lundertar ishte fisniku Xhemal Haxhi Nelaj. Ai njihej si njeri teper rigoroz, serioz e besnik. Ne detyren qe i ishte caktuar ,nuk levizte qimen , nga udhezimet qe kishte leshuar kryesia e kooperatives. Kwete e dinin , si vendasit dhe ata qe ishin nga rrethinat. Xha xhemali , si shume bashkemoshatare , nuk dinte asa shkrim , as kendim, por parate i numeronte me saktesi dhe cdo dite i derdhte ne arken e kooperatives.
Ne nje rast, nje udhetar , i ardhur nga treva te largeta, donte te hidhej ne lunder , per te shkuar ne trevat e Vlores, por kerkonte ndonje ” privilegj”, lidhur me cmimin e hedhjes ne lunder. Tek vendi i quajtur Derrase, nje djale adoleshent nga kalivaci, i prape sa nuk behet me , por dhe i zgjuar, e takoi kalimtarin , e pershendeti dhe e pyeti, nga ishte e ku shkonte. Udhetari me naivitet i deftoi Refatit, jetegjatit e shtatlartit, problemin. Refati e pyeti nese dinte te shkruante e te lexonte dhe , mbasi u bind se tjetri ishte analfabet. vijoi: Kur te shkosh ne lunder, paraqiti lundertarit nje leter, te firmosur nga Kryetari i Lokalitetit te Krahesit, njeri autoritar e me influence, sipas te ciles, kalimtarit i lejohej kalimi nepermjet lundres , me cmimet e vendasve.
Kwrkoi leter e laps, Refati , po ku gjendeshin ato ne ate kohe? Atehere i polli mendja dhe gjeti nje goxha pllake gelqerore, te rrafshet e te rende dhe dicka zhgarraviti mbi te. Udhetari naiv, e hodhi pllaken mbi sup dhe zbriti tatepjete e u drejtua per ne Sheshin e Donijes , ku ishte lundra. Sapo pa ollaken dhe mori sqarimet e nevojshme nga udhetari i panjohur, xha Xhemali, burre i zgjuar, i ra hiles se ne kete mes ka nje paudhesi, dhe e hodhi udhetarin ne anen e Shkozes.
Sic u sqarua me vone, Refati, i kishte thene , udhetarit se ishte firma e Rexho Males ( ndjese paste) kurse udherrefyesi i kishte thene per firmen e Rexhep Abedin Malaj( ndjese paste), nga Kalivaci , i cili ishte dhenderr i xha xhemalit.

Simbolet e mosharrimit, ne Kalivac te Tepelenes, si ne tere treven jane te larmishme.

E them qe ne fillim se me to nuk jemi sjelle me dashamiresi por , si vandale. Mbase kete qasje nuk e kemi tonen, por te huazuar nga pushtuesit, sidomos nga ata osmane, te cilet u versulen mbi trojet tona me ure ne dore , per te shkrumbuar cdo gje dhe me kellec , per te prere koka.
Simbolet jane tonat e duhet ti ruajme si gjene tone, jo ti shkatrrojme e ti zhdukim , sic ka ngjare rendom. Te pakten ti ruajme e ti njohim , qe te mos behemi ujem. Ato jane vlera , te ngritura nga te paret tane; ne , te pakten ti ruajme. Pa hidhni nje sy, qofte dhe rreshqitas , neper hapsiren kalivacase!
Sa qivure ( varre familjare) qendrojne ne kembe e sa te tjere, jane rrenuar , apo,ca me keq, jane fshire nga faqja e dheut? Nuk arrij ta kuptoj: Kujt i prishte pune qivuri i Zoto Halil Ramajt, ne Qafen e Derrases? Te mos harrojme se Zoto Halili ishte , ndoshta i vetmi oficer i larte i Ushtrise Mbreterore Shqiptare! Po qivuri i Celajve ( Bakajve), tek bajamet , ne hyrje te Bozanajve cilin pengonte qe eshte zhdukur, nga themeli?
Familjaret e tyre vertet kane shtegtuar , por , sic me rezulton , kalivacasit qe banojne ne fshat, jane shtuar e , mes tyre ka prurje kualitative. Kufijte qe percaktojne pronesine mbi arat apo mbi trojet , vertet jane dy gure, prane njeri-tjetrit , por nuk guxon ti preke njeri. Po guret e varreve, kush dhe perse i ka shkulur? I ndritte shpirti Hydajetit te Muharrem Kamberit, i cili , kur ishte kryeplak , rrethoi me tel karic varrezat e u beri porte.
Interpretimi i te dhenave te zbulimeve arkeologjike, qe hedh drite mbi lashtesine e fshatit, na kane dhene mjaft material per te shkruar historine e fshatit, po objektet qe gjenden ne siperfaqe , perse duhet ti zhdukim?
Ata qe po shkruajne, shpesh u referohen , toponimeve, per te percaktuar identitetin, por edhe ato nuk jane vec hamendesi e interpretim. Nga zbulimet arkeologjike dhe nga analiza e toponimeve, na rezulton se treva jone dhe popullsia e saj , ne te shkuaren e larget , i perkiste besdimit te krishtere. Keshtu, perroi qe zbret ne Gurje, quhet Perroi i Shen Marise; Po arat me emrin Jorga; vendi i quajtur Gropa e Gjonit; Ledhi i Kishes;rrenojat e pese kishave me moshe te ndryshme, a nuk jane sinjale te perafert? Me vone , gjate pushtimit sllav te treves, na trokasin toponimet: Perroi i Zelenices; Leshnje; Cac; Bozanaj; Llapovica; Saloniq , etj. Pushtimi osman , beri ndryshimet e menduara prej pushtuesve dhe kemi arat me emrin Llageme etj. etj. Keto dhe te tjera toponime lypset ti nenshtrohen analizes dhe interpretimit , nga specialiste kompetente , te cilet fshatit tone nuk i mungojne.
Ne anen e djathte te udhes mbi shtrat guri qe te con tek Mulliri i Gurres, ne Specove, buze lumit te Vjoses, ne vendin e quajtur Sheshi i Veshtit, poshte te cilit ka qene nje shpelle, ku mund te strehoeshin rreth 350 krere dhi, dikur ka qene nje pirg me gure , te hedhur sido-kudo.Historia e kesaj murane, nuk besoj ti kaperceje vitet e nje shekulli. Thone se , ne ate vend ka nderruar jete , nje burre nga K alivaci, ne nje prite. Cdo kalimtar qe kalonte andej, hidhte , mbi pirgun e gureve, nje gur, per sevap, dhe pirgu me gure rritej , vazhdimisht. Ajo murane. luante nje rol mjaft te madh, si lapidar i kujtimit te nje njeriu qe nuk eshte me ne jete. Nje murane e perafert ka qene dhe ne Qafen e Derrases, atje ku dikur ishte nje xhami. Nga femijeria, me kujtohet nje kenge e lashte , e cila i bente jehone nje ndodhie makabre . Teksti i kenges thosh:
“…Mbec shkrete, o Qafe e Xhamise; ( i thonin dhe Qafe e Xhamise)
C’u bere vend’ i pusise;
Vrave Bazon dhe Dervishne…”
E pra, kalivacasi i zgjuare trim, ka qene dhe artist, ne shpirt. Ai i ka kenduar natyres se bukur ; jetes, sido qe ishte; Dashurise, heroizmit, vuajtjeve etj. Kenget , kane tekste me domethenie, prandaj duhen lexuar me kujdes dhe midis rrjeshtave. Na mbetet vetem ti shkruajme e te qemtojme prej tyre , simbolet. Keshtu , Kalivaci , do te pikoje, sic thote nje nene kalivacase, e cila i ka kapercyer te nentedhjete vitet, e cila eshte larguar nga fshati qysh se ishte femije, e jeton larg, me mallin qe e pervelon per vendin ku i ka bere koka deng!

Lundra e Kalivacit

Natyres te bukur te fshatit tim, e cila nuk ka te krahasuar, nuk i mungojne as objektet e lashta , me vlera te shumta historike dhe praktike. Shpellat , ne rrjedhen e lumit, me emra fisesh , nuk jane te vetmet. Me shume vlera historike dhe ekonomike, eshte Lundra e Kalivacit e cila, jo mekot eshte etiketuar qysh prej kohesh qe nuk dihen ; Lundra e Kalivacit. Keshtu ajo quhet edhe sot.
Pozicioni gjeografik ku eshte vendosur, ne daljen Perendimore te ” tunelit” mes shkembinjsh , ne Donije, patjeter qe ka ndikuar , se vendi ku kane qene montuar pikat mbeshtetese te pallamareve ( kavove prej celiku) jane shkembore, ne te dyja anet e lumit, por me rendesi jane disa fakte te tjere. Lundra e Kalivacit , ndodhet prane fshatit me te njejtin emer dhe, ne cdo kohe eshte menaxhuar nga kalivacas.
Me dy kavo te kapur pas platformes, te cilet bashkoheshin e leviznin neper pallamarin mbajtes, ne ate lunder te thjeshte , prej kohesh , kane kaluar lumin njerez e kafshe , pa numer , per te qarkulluar nga krahina ne krahine, ne mot te qete e kur lumi behet si det , nga fryrja , ne stinen me shira.
Lundra eshte menaxhuar nga kalivacas, jo vetem se ata ishin notare e lundertare te shkathet e me zemer, por dhe per disa cilesi te tjera te tyre. Jo se ne fshatrat fqinje , nuk ka patur e nuk ka njerez te afte per ta bere kete pune, por kalivacasit , jane tjeter “brume”.
Sa mbaj mend , ajo lunder eshte menaxhuar me aftesi , nga Hasan Ramo Ramaj, nga mehalla e Hysodosajve, pas te cilit , ” stafeten ” e mori njeriu i fisit te tij, i paharruari Gani Muharrem Ramaj. Pas tij . lundra u shfrytezua , nga te tjere bashkefshatare deri sa u privatizua nga trimi i cartur Tahir Muharrem Nelaj. Per nje fare kohe , lundren e drejtoi vellai i Tahirit, i fuqishmi e i mprehti Sadik Muharrem Nelaj , i cili , u nda nga jeta , ne lunder, ne nje fatkeqesi natyrale.
Tashme, kushtet kane ndryshuar mjaft e njerezit nuk jane po ata. Ajo lunder, me histori, vazhdon te quhet Lundra e Kalivacit, por eshte katandisur ne nje kaike ( varke) me motorr dhe drejtohet nga i biri i Tahirit – Erjoni ” gjigand” e notar me emer.
Duke u bazuar ne hamendesi, ndoshta mund te kete ngjare qe , ne kohe te tjera, lumi, kur ka qene me ujeplote,mund te jete kaluar me “trap” te ngjashem me mjetin e koheve qe jetojme.

Jo vetem raki, por dhe qumesht , me opinge.

Mund te duket si e pabesueshme , por ka ngjare , me te vertete. Familja e nje cobani nga Kalivaci i Tepelenes, ishte nga me te varferat ne fshat. Ajo, nga arat qe dispononte , nuk siguronte me teper se 4 muaj buke. Ne muajin prill te cdo viti, femijet e pakte te kesaj familje si shume femije te familjeve te ketij rangu, ushqeheshin me trakalice fiku e me bajame te njoma , te cilat sapo kishin lidhur kokrra. Mezi prisnin te behej hokerri ( tepa) e me pas elbi, jo per tagji , por , per ushqimin e njerezve. Dimri, ne ata vite ( vitet e zise per buke) kalohej , duke u ushqyer kryesisht me lakra te egra.
Ne vitet ’50 te shekullit te shkuar , familja e cobanit ne fjale, kishte lidhur qinosi dhensh , me familjen e fisnikut Karafil Mahmut Bilaj, i cili ishte vendosur ne vendin e quajtur Gjembi i Bilos, prane arave pjellore te tij , ne Margellic. Xha Karafili , me nje stature interesante, kur fliste, shume fjale i kishte te huazuara nga Turqishtja. Ai kishte ngritur 2 kasolle ( njera perdorej si kuzhine e tjetra per te pritur miq) . Gruaja e tij , Bedrija, ishte nje zonje grua, shume punetore dhe e pritshme. Po ti shkoje ne shtepi , ajo te behej “kurban” dhe , shpejt e shpejt, vinte tiganin ne zjarr e piqte petulla, te cilat i servirte, te shoqeruara me pekmes, nga rrushi razaki i pjergullave, mbi vidhat e ledhit te llomerave.
Per fat te keq, cifti nuk solli ne jete femije dhe jetonin te vetmuar. Rreth 100m. me ne Lindje, banonte vellai i ndare i tij, trimi Refat Mahmut Bilaj.Te dyja familjet qe rridhnin nga i njejti gen, ishin shume bujare dhe mikpritese. Nje here, ne shtepine e xha Karafilit erdhen disa miq e Ai organizoi gosti ( dreke). Ftoi te tijet dhe cobanin qinosar, te cilin e respektonte mjaft , per ndershmerine dhe drejtesine e tij. Cobani i la dhente ne Fierin e Metes, me djalin 10 vjecar, i cili ishte i pangrene, prej disa ditesh. Cobani i moshuar , hengri e piu ne gosti, e mbushi stomakun por nuk i vajti mendja tek i biri i pangrene. Nene Bedrija, e cila organizoi gostine dhe ne familje kishte ushqime ( gatime) me shumice, nuk kishte lindur femije dhe nuk ia kishte idene , kujdesit per femijet e uritur te familjes tjeter.
Kur cobani shkoi tek tufa e deleve, nuk e pa te birin dhe e kerkoi , aty prane, neper shkurre. E gjeti thuajse pa ndjenja , mbi nje kacube xine. Djali duhej ushqyer me dicka, Shtepia e cobanit , ne Ahmetaj , ishte disi larg e vajtja atje harxhonte kohe , e cila ishte e shtrenjte ne ato caste.
I punoi mendja cobanit, kapi nje dele me qumesht, e moli ne opingen e tij dhe ia dha ta pinte djalit te alivanosur qumeshtin jetedhenes. Djali , mbasi piu qumeshtin , me opinge, erdhi ne vete dhe te dy, babe e bir, e vume tufen e dhenve , perpara dhe e cuan ne kasollen prane shtepise. Ky ishte nje mesim i mire per cobanin plak , te cilit , pervoja e jetes i erdhi ne ndihme vetem per te gjetur ” enen” me te cilen moli delen.